Το βουνό που δεν θα έπρεπε να υπάρχει: 30 μέτρα ύψος, 1,5 χιλιόμετρα μήκος και εκατομμύρια τόνοι αλατιού.

Η ιστορία ενός εντυπωσιακού αλλά ανησυχητικού «αλατόβουνο» που αναδεικνύει τις επιπτώσεις της ανθρώπινης παρέμβασης στο περιβάλλον.

Στην Καταλονία, κοντά στην πόλη Sallent, βρίσκεται ένα φαινόμενο που μοιάζει σαν φυσίο βουνό, όμως δεν είναι. Πρόκειται για μια μεγαλοπρεπή συσσώρευση αποβλήτων ποτάσας, η οποία έχει, με τα χρόνια, πάρει μορφή που ξεπερνά το ορεινό σύστημα από το οποίο πήρε το όνομά της. Το El Cogulló, γνωστό και ως «Βουνό Αλατιού», εκτός από εντυπωσιακό, αποτελεί ένα από τα πιο ακραία παραδείγματα της καλλιέργειας που έχει μεταμορφώσει τις φυσικές διατάξεις.

Με μήκος 1,5 χιλιομέτρου και ύψος 30 μέτρων, αυτό το τεχνητό δημιούργημα φέρει βάρος που φτάνει τους 38 εκατομμύρια τόνους, όγκος που συγκρίνεται με 300 γεμάτα στάδια Μαρακανά αλάτι. Από μακριά μοιάζει με χιονισμένο λόφο, αλλά από κοντά αποκαλύπτει μια πιο σκληρή και ανησυχητική αλήθεια.

Πώς γεννήθηκε το «βουνό» που δεν έπρεπε να υπάρξει

Η πορεία του αρχίζει το 1912, όταν ανακαλύφθηκαν κοιτάσματα ποτάσας στην περιοχή, ύλης ουσιώδους για την παραγωγή λιπασμάτων. Η εξόρυξη ξεκίνησε σύντομα και σύντομα μετατράπηκε σε έναν από τους πιο σημαντικούς τομείς της γεωργίας στην Ευρώπη. Ωστόσο, για κάθε τόνο ποτάσας που εξάγεται, παράγονται πολλαπλάσιοι τόνοι αχρήστου υλικού, κυρίως αλάτι.

Το υλικό αυτό δεν μπορούσε να απορριφθεί εύκολα, με αποτέλεσμα η απλούστερη λύση να είναι η συγκέντρωσή του δίπλα στα ορυχεία. Με την πάροδο του χρόνου, το «τίποτα» μετατράπηκε σε κάτι τεράστιο. Στην πορεία, η συσσώρευση ξεπέρασε το φυσικό βουνό El Cogulló, που φτάνει τα 474 μέτρα, αναμορφώνοντας έτσι το τοπίο της περιοχής.

Η στιγμή που άλλαξε για πάντα το τοπίο

Σήμερα, το El Cogulló είναι γνωστό ως η μεγαλύτερη ορατή συσσώρευση αλμυρών αποβλήτων στην Ευρώπη. Καλύπτει εκτενή περιοχή και δεσπόζει στην κοιλάδα, προσφέροντας ένα σχεδόν άλλοκοσμο τοπίο. Το λευκό και γκρι χρώμα του, αποτέλεσμα της αλμυρής του σύστασης, δημιουργεί την αίσθηση ενός πάγου. Στην πραγματικότητα, αυτό που αντιμετωπίζουμε είναι ένα «ζωντανό» απόβλητο που συνεχίζει να επηρεάζει το περιβάλλον.

Οι κάτοικοι της περιοχής το αποκαλούν «Montsalat», δηλαδή «Αλατόβουνο», ένα όνομα που αποτυπώνει ιδανικά την καθημερινή πραγματικότητα τους.

Το αόρατο πρόβλημα που εισχωρεί στο νερό

Το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι το μέγεθος του «βουνού», αλλά οι συνέπειες που έχει κατά τη διάρκεια της βροχής. Το νερό διαλύει το αλάτι, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα αλμυρό υγρό που εισχωρεί στο έδαφος και στα κοντινά υδάτινα ρεύματα. Έτσι, για πάνω από έναν αιώνα, το El Cogulló συμβάλλει στην αυξημένη αλατότητα του ποταμού Llobregat.

Ο συγκεκριμένος ποταμός εκκινεί από τα Πυρηναία και καταλήγει στη Μεσόγειο, αποτελώντας κρίσιμη πηγή νερού για την ευρύτερη περιοχή της Βαρκελώνης. Η αυξημένη αλατότητα έχει αναγκάσει τις αρχές να υιοθετούν περίπλοκες και κοστοβόρες διαδικασίες επεξεργασίας, με επιστημονικές έρευνες να δείχνουν ότι ο ποταμός αυτός είναι ένας από τους πιο «αλμυρούς» στην Δυτική Ευρώπη.

Η τιμή της ανάπτυξης που δεν φαίνεται

Η κατάσταση του El Cogulló δεν είναι πρόσφατη. Τα τελευταία χρόνια, κοινότητες, περιβαλλοντικές οργανώσεις και αρχές έχουν εμπλακεί σε διαμάχες σχετικά με τις συνέπειες της εξόρυξης στην περιοχή. Έχουν επιβληθεί πρόστιμα, πραγματοποιηθεί νομικές διαμάχες και υποβληθεί προτάσεις για λύσεις. Παρόλο αυτά, το «βουνό» παραμένει και συνεχίζει να διευρύνεται.

Η πραγματικότητα είναι ότι το πρόβλημα δεν έχει απλές λύσεις. Η εξόρυξη ποτάσας είναι σημαντική για τη γεωργία, αλλά παράγει μεγάλες ποσότητες αποβλήτων, πολλές φορές χωρίς σωστή διαχείριση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η πιο «εύκολη» επιλογή παραμένει η ίδια εδώ και έναν αιώνα: η συσσώρευση.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ